wzorce-dlugosci.batox.net blog

Płytki wzorcowe zestawiane są w komplety, które można podzielić na:
• uniwersalne;
• specjalne;
W grupie kompletów uniwersalnych wyróżnia się:
• komplety podstawowe;
• komplety uzupełniające;
Komplety podstawowe zawierają płytki umożliwiające budowę stosów o szerokim zakresie długości (~ 3 mm  ~ 200 mm) i odpowied-nio drobnym stopniowaniu.
Komplety uzupełniające przeznaczone są głównie do wspomagania kompletów podstawowych i w zależności od swego składu mogą:
• umożliwiać drobniejsze stopniowanie długości budowanych stosów;
• rozszerzać zakresy pomiarowe kompletów podstawowych w stronę wartości małych (L < 3 mm) lub dużych (L > 200 mm);
• zwiększać trwałość płytek kompletów podstawowych.
Komplety specjalne służą do realizacji specjalnych zadań metrologicznych. Przykładem kompletu tego typu może być komplet płytek wzorcowych do sprawdzania mikrometrów produkcji f-my MITUTOYO. Komplet ten zawiera 10 płytek o długościach dostosowanych do procedury sprawdzania mikrometrów (2.5, 5.1, 7.7, 10.3, 12.9, 15, 17.6, 20.2, 22.8 i 25 mm)
Poza kompletami płytek wzorcowych wytwórcy oferują jesz-cze komplety przyborów pomocniczych do płytek wzorcowych.
W skład tych kompletów wchodzą najczęściej:
• uchwyty do płytek wzorcowych;
• podstawka;
• wkładki płaskie i płasko-walcowe;
• rysiki;
• kły;

Porównując cechy techniczne i użytkowe kompletów podstawowych produkcji krajowej można stwierdzić, że:
• zakresy pomiarowe wszystkich czterech kompletów są zbliżone (wynoszą od 3 mm do 200 mm);
• stopniowanie wartości długości odtwarzanej przez stosy budowane z płytek kompletów małego, średniego i dużego jest jednakowe i wynosi 5 m.
Wyjątek stanowi komplet duży rozszerzony, z którego można budować stosy stopniowane co 0.5 m;
• stosy budowane z kompletów większych składają się najczęściej z mniejszej liczby płytek niż stosy budowane z kompletów mniejszych;
• kompletem większym może posługiwać się równocześnie więcej osób, ponieważ prawdopodobieństwo jednoczesnego zapotrzebowania na tę samą płytkę jest przy nich mniejsze;
• w przypadku kompletu większego określony wymiar stosu można uzyskać na więcej różnych sposobów niż w przypadku kompletu małego.
(wiąże się z tym bardziej równomierne zużycie płytek i w konsekwencji większa trwałość kompletu).

Odchyłka płaskości fd
- najmniejsza odległość między dwiema płaszczyznami równoległymi, między którymi leżą wszystkie punkty po¬wierzchni pomiarowej. Graniczna dopuszczalna wartość odchyłki długości płytki wzorcowej zależy od klasy dokładności płytki i jej długości nominalnej. Przy dokładności płaskości płytki wzorcowej nie uwzględnia się tzw. strefy obrzeża tj. punktów powierzchni pomiarowej leżących w odległości mniejszej niż 0.8 mm od powierzchni bocznych.

Przywieralność, jest to zdolność powierzchni pomiarowych płytek wzorcowych do adhezyjnego łączenia się z innymi powierzchniami pomiarowymi lub innymi podobnie wykończonymi powierzchniami płaskimi, wynikająca z działania sił międzycząsteczkowych.

Własność przywieralności powierzchni pomiarowych płytki wzorcowej jest badana za pomocą płytki interferencyjnej o tolerancji płaskości 0,1 um. Przywarta powierzchnia pomiarowa obserwowana poprzez płytkę interferencyjną powinna być:
Dla klas K i 0 - pozbawiona prążków interferencyjnych oraz barwnych i jasnych plam.
Dla klas 1 i 2 - dopuszcza się niewielkie jasne plamy lub szare odcienie.

Współczynnik rozszerzalności cieplnej.

Współczynnik rozszerzalności cieplnej stalowych płytek wzorcowych w zakresie temperatury od 10 ºC do 30 ºC powinien wynosić
(11,5±1,0) x 10-6 K-1.

Twardość
Powierzchnie pomiarowe stalowych płytek wzorcowych powinny mieć twardość Vickersa nie mniejszą niż 800 HV (64 HRC).

Stabilność wymiarowa
Największe dopuszczalne zmiany długości płytek wzorcowych w ciągu roku podano w tablicy

Znakowanie

Jeżeli na płytce wzorcowej umieszczona jest jej klasa. to powinny być zastosowane następujące znaki:

- klasa kalibracyjna K: K

- klasa 0: 0

- klasa 1: -

- klasa 2: =

WYMAGANIA ODNOŚNIE KSZTAŁTU I POŁOŻENIA POWIERZCHNI POMIAROWYCH

• klasy dokładności wykonania płytek wg: PN-EN ISO 3650

• kryteria oceny dokładności wykonania płytek wzorcowych:
- odchyłka długości płytki;
- zmienność długości;
- odchyłka płaskości;
- przywieralność powierzchni pomiarowych.

RZECZYWISTA DŁUGOŚĆ PŁYTKI
Rzeczywistą długość płytki wzorcowej określa wzajemna odległość jej powierzchni pomiarowych.

Długość płytki wzorcowej l

- jest to odległość w kierunku prostopadłym między każdym dowolnym punktem powierzchni pomiarowej a powierzchnią płaską płytki pomocniczej (z tego samego materiału i o takiej samej strukturze powierzchni), do której powierzchnia pomiarowa płytki wzorcowej została przywarta.

Długość środkowa płytki wzorcowej lc

- długość płytki wzorcowej określona w punkcie środkowym powierzchni pomiarowej nie przywartej.

Odchyłka długości względem długości nominalnej w dowolnym punkcie e

e = l - ln

Płytki wzorcowe mają najczęściej kształt prostopadłościanów. Wartość długości odtwarzana jest wzajemną odległością dwóch, bardzo starannie wykonanych, przeciwległych powierzchni zwanych powierzchniami pomiarowymi.

Pierwsze zastosowanie: szwedzka firma C.E. JOHANSSON; 1896 r

szwedzka firma C.E. JOHANSSON; 1896 r

Zalety płytek wzorcowych:
- duża dokładność odtwarzanej długości;
- możliwość bezpośredniego porównania z wzorcami falowymi;
- łatwość posługiwania się;
- niezawodność;
- względnie niski koszt zakupu i eksploatacji ;

Przy stosowaniu płytek wzorcowych stosuje się wzorce końcowe. Są one wzorcami jednomiarowymi.
Wyróżnia się wśród nich :
- płytki wzorcowe długości,
- szczelinomierze,
- wałeczki pomiarowe,
- kulki pomiarowe,
- wzorce nastawcze.